Biblioteka Gdańska to nie tylko magazyn książek, ale prawdziwa skarbnica wiedzy, która przez wieki kształtowała życie intelektualne miasta. Jej historia jest ściśle związana z bogatym dziedzictwem kulturowym Gdańska i zmianami, jakie zachodziły w regionie, pisze strona gdansk1.one. W tym artykule opowiemy bardziej szczegółowo historię Biblioteki Wolnego Miasta.
Początek
Powstanie Biblioteki Gdańskiej sięga czasów średniowiecza. Pierwsze wzmianki o księgozbiorach w Gdańsku pochodzą z XIV wieku. Były to głównie prywatne biblioteki zamożnych obywateli, pastorów i klasztorów. Wraz z rozwojem Gdańska jako ważnego ośrodka handlowego, zapotrzebowanie na książki znacznie wzrosło. W XVI i XVII wieku zostało założonych kilka bibliotek publicznych, które służyły interesom różnych grup ludności.
Wiek XVIII to okres szybkiego rozwoju bibliotekarstwa w Gdańsku. Powstawały nowe biblioteki i powiększały się zbiory już istniejących. Negatywny wpływ na rozwój bibliotekarstwa miały jednak rozbiory Polski i aneksja Gdańska przez Prusy. Wiek XIX był okresem odrodzenia, gdyż otwierały się nowe czytelnie i organizowane były kursy bibliotekarskie.
Ważny rok 1905
W 1905 roku w Gdańsku została otwarta pierwsza biblioteka miejska. Budynek został wzniesiony w ramach tzw. trójkąta naukowego, który zajmował dawne tereny forteczne pomiędzy Placem Hanzy, Placem Wałowym i ul. Łagiewniki. Wcześniej mieściło się tu Archiwum Państwowe Prowincji Prusy Zachodnie oraz Liceum Ogólnokształcące im. Świętych Piotra i Pawła.
Budowa gmachu biblioteki miejskiej rozpoczęła się w 1903 roku. Budynek wyglądał imponująco i spełniał ówczesne standardy dla tego typu obiektów. Nowoczesny magazyn mógł pomieścić 250 tysięcy książek, a przestronna i ciekawie urządzona czytelnia przyciągała wszystkich mieszkańców Gdańska. W osobnych pomieszczeniach mieściły się katalogi i warsztaty. Bryła budynku została zbudowana w stylu neogotyckim i była dostosowana do otaczającej zabudowy. W dekoracji zewnętrznej znalazły się herby gdańskich rodów współtworzących bibliotekę, m.in. Rosenbergów, Schwarzwaldów, Engelków, Weichmanów i Ufagenów. Koszt inwestycji wyniósł 275 000 marek. Budynek został tak skonstruowany, aby można go było rozbudowywać zarówno wzdłuż ulicy Wałowej, jak i ulicy Łagiewniki.
Podczas II wojny światowej Biblioteka Miejska w Gdańsku doznała znacznych zniszczeń. Na ścianie szczytowej od strony dziedzińca, na wysokości trzeciego i czwartego piętra magazynu, znajdowała się duża pusta dziura – ślad po pocisku artyleryjskim. Praktycznie nie było okien, dachówki były prawie całkowicie zerwane, a przy bocznym wejściu znajdowały się szczątki spalonego samochodu.
W pierwszym roku po wojnie poszukiwano rozproszonych zbiorów, porządkowano pomieszczenia, magazyny i katalogi, organizowano główne stanowiska biblioteczne. Biblioteka została otwarta dla publiczności 22 czerwca 1946 roku. W kolejnych latach pracownicy biblioteki starali się podnieść jej prestiż i rangę. Rozbudowywano zbiory, szkolono bibliotekarzy, poprawiano warunki pracy, prowadzono działalność naukową i wydawniczą. Niezwykle ważne dla znaczenia i pozycji biblioteki było włączenie jej 1 stycznia 1955 roku do sieci bibliotek Polskiej Akademii Nauk. Od tego czasu biblioteka jest jednostką naukową i działa w ramach najważniejszej instytucji naukowej w Polsce.
Obecnie Biblioteka Gdańska to nie tylko magazyn książek, ale wielofunkcyjne centrum kultury. Można tu nie tylko wypożyczyć książkę, ale także wziąć udział w wykładach, wystawach, klubach literackich i innych wydarzeniach.