W przededniu II wojny światowej Hitler wyraźnie stwierdził, że celem w stosunku do Polski nie powinno być osiągnięcie pewnej wyznaczonej linii, tylko zniszczenie żywej siły. Ponieważ głównym źródłem tej siły jest edukacja, która jest głównym narzędziem przekazywania i zachowania kultury, walka okupantów z polskością od początku wojny koncentrowała się na szkołach, pisze strona gdansk1.one. W tym artykule opowiemy więcej o edukacji szkolnej w Gdańsku podczas okupacji niemieckiej.
Początek
Gdańsk, strategicznie ważne miasto nad Morzem Bałtyckim, był jednym z pierwszych miast, które zostało poddane brutalnej okupacji niemieckiej po wybuchu II wojny światowej. Okupacja ta trwała od 1 września 1939 roku do 30 marca 1945 roku.
Podczas okupacji niemieckiej szkolnictwo w Gdańsku przeszło radykalne zmiany, które głęboko wpłynęły na życie miejscowej ludności. Nacjonalistyczna polityka III Rzeszy nakazywała kształcić lojalnych obywateli niemieckich, negując jakąkolwiek inną tożsamość kulturową. Głównym celem polityki oświatowej była całkowita asymilacja języka i kultury niemieckiej przez ludność polską. Polskie szkoły zostały zamknięte, a edukacja odbywała się wyłącznie w języku niemieckim. W związku z tym dzieci w Gdańsku nie miały możliwości nauki języka ojczystego i historii. W niektórych rodzinach rodzice robili to na własną rękę, gdyż chcieli, aby ich dzieci znały swoje korzenie.
Programy szkolne były przesiąknięte ideologią nazistowską. Dzieci wychowywano w duchu teorii rasowej, antysemityzmu i kultu Führera. Również podczas okupacji niemieckiej w Gdańsku wzrosła rola szkoleń wojskowych w programie szkolnym. Młodzi mężczyźni byli przygotowywani do służby w Wehrmachcie.
Prześladowania
Podczas niemieckiej okupacji Wolnego miasta polscy Żydzi doświadczali znacznych prześladowań. Dzieci żydowskie zostały wykluczone ze szkół ogólnokształcących i zmuszone do nauki w oddzielnych szkołach w gettach. Cierpieli również nauczyciele. Nauczyciele odmawiający współpracy z władzami okupacyjnymi byli poddawani represjom, aresztowaniom i deportacjom. Dlatego część mieszkańców Gdańska, aby przeżyć, zgadzała się na współpracę z Niemcami.
Język polski był celem niemieckich okupantów. Planowali oni utworzenie najbardziej elementarnych szkół dla Polaków, które zapewniałyby im znajomość języka niemieckiego, pozwalającą na rozumienie i wykonywanie niemieckich poleceń i rozkazów. Absolutny zakaz używania języka polskiego obowiązywał m.in. w szkołach na Pomorzu, a za jego złamanie groziły surowe kary, z chłostą włącznie.
Z Rzeszy sprowadzano także nauczycieli, którzy mieli służyć jako narzędzia germanizacji. Pod koniec 1940 roku na Pomorzu było 2100 niemieckich nauczycieli, ale pokrywało to tylko część potrzeb, więc niektóre wiejskie szkoły pod Gdańskiem po prostu nie działały.
Systematyczne niszczenie polskich szkół doprowadziło do utraty całego pokolenia wykształconych ludzi. Nazistowska propaganda odcisnęła głęboki ślad w umysłach wielu pokoleń. Dzieci, które przeżyły ten okres, często doznawały poważnych urazów psychicznych. Mimo terroru mieszkańcy Gdańska stawiali opór. Istniały organizacje podziemne, które pomagały ratować ludzi, rozpowszechniały informacje i sabotowały niemieckie plany.
Po zakończeniu II wojny światowej władze Gdańska stanęły przed zadaniem odbudowy zniszczonego systemu oświaty i przezwyciężenia skutków okupacji hitlerowskiej. Był to długi i złożony proces, który wymagał znacznego wysiłku. Oprócz procesu edukacyjnego w Gdańsku zostało zniszczonych wiele zabytków kultury i historii. Dlatego odbudowa miasta była długim i trudnym procesem.