{"id":3373,"date":"2024-06-27T23:44:00","date_gmt":"2024-06-27T21:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/gdansk1.one\/?p=3373"},"modified":"2024-07-11T23:42:26","modified_gmt":"2024-07-11T21:42:26","slug":"nauka-w-gdansku-w-czasie-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/eternal\/nauka-w-gdansku-w-czasie-ii-wojny-swiatowej-3373","title":{"rendered":"Nauka w Gda\u0144sku w czasie II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"\n

II wojna \u015bwiatowa wp\u0142yn\u0119\u0142a na wszystkie ga\u0142\u0119zie \u017cycia, w tym na nauk\u0119. Pomimo trudnej sytuacji w kraju i na \u015bwiecie, w Gda\u0144sku trwa\u0142 proces edukacyjny. Wakacje w 1939 roku nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 d\u0142ugo oczekiwanym powrotem do szko\u0142y \u2014 zamiast tego rozpocz\u0119to tajne nauczanie w mie\u015bcie. W tym materiale na gdansk1.one<\/a> bardziej szczeg\u00f3\u0142owo opowiemy o tym, jak wygl\u0105da\u0142o szkolenie w Gda\u0144sku w latach II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Edukacja w przededniu wojny <\/h2>\n\n\n\n

Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci kraj stan\u0105\u0142 w obliczu kilku niekompatybilnych system\u00f3w edukacyjnych opartych na r\u00f3\u017cnych kulturach, a nawet r\u00f3\u017cnych alfabetach. Jednak trudno\u015bci te zosta\u0142y przezwyci\u0119\u017cone i ju\u017c w XX wieku w kraju powsta\u0142 jednolity logiczny system edukacji. W 1938 roku w Polsce by\u0142o 28 723 klas podstawowych. Ca\u0142kowita liczba uczni\u00f3w w tym czasie wynosi\u0142a oko\u0142o 5 milion\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Przed wojn\u0105 w Gda\u0144sku szko\u0142y podstawowe dzia\u0142a\u0142y g\u0142\u00f3wnie na wsi. Zwykle by\u0142o to jedyne centrum kulturalne gminy. W Gda\u0144sku szko\u0142y zorganizowano wed\u0142ug trzech nast\u0119puj\u0105cych schemat\u00f3w. Szko\u0142y pierwszego stopnia obejmowa\u0142y klasy I-IV z jednym lub dwoma nauczycielami, szko\u0142y drugiego stopnia z klasami I \u2014 VI z trzema lub czterema nauczycielami, a szko\u0142y trzeciego stopnia z klasami I-VII i wy\u017cszymi z pi\u0119cioma do sze\u015bciu nauczycielami. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 szk\u00f3\u0142 wiejskich to szko\u0142y pierwszego stopnia, a w miastach wr\u0119cz przeciwnie \u2014 ponad 98 procent dzieci ucz\u0119szcza\u0142o do szk\u00f3\u0142 trzeciego stopnia. Taki program wp\u0142yn\u0105\u0142 na poziom obowi\u0105zkowego ucz\u0119szczania do szko\u0142y. W miastach wszystkie dzieci musia\u0142y chodzi\u0107 do szko\u0142y, na wsi sytuacja by\u0142a inna. <\/p>\n\n\n\n

Nauka w czasie wojny <\/h2>\n\n\n\n

Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej w Gda\u0144sku w\u0142adze niemieckie pr\u00f3bowa\u0142y wykorzysta\u0107 w\u0142asn\u0105 ide\u0119 dotycz\u0105c\u0105 procesu edukacyjnego. Po doj\u015bciu do w\u0142adzy narodowych socjalist\u00f3w Niemcy wyra\u017anie powiedzieli, \u017ce w ich budowaniu \u015bwiata istnieje wyra\u017any podzia\u0142 na ludzi, w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu, i podludzi, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c S\u0142owianie, w tym oczywi\u015bcie Polacy. <\/p>\n\n\n\n

Wojna szybko wprowadzi\u0142a swoje poprawki do zwyk\u0142ego \u017cycia Gda\u0144ska. 1 wrze\u015bnia 1939 roku zamiast pierwszych lekcji, w Gda\u0144sku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze bombardowania. Pomieszczenia szkolne cz\u0119sto zajmowa\u0142o najpierw wojsko polskie, a kilka dni p\u00f3\u017aniej Wehrmacht. Mimo \u017ce brakowa\u0142o nauczycieli, proces edukacyjny i tak si\u0119 rozpocz\u0105\u0142.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Og\u00f3lnie najgorsza sytuacja szkolna w Polsce w czasie wojny mia\u0142a miejsce w\u0142a\u015bnie w wojew\u00f3dztwie pomorskim. Do Gda\u0144ska wojska niemieckie wkroczy\u0142y 25 sierpnia 1939 do polskiego gimnazjum niepe\u0142nego i aresztowa\u0142y nauczycieli. P\u00f3\u017aniej zacz\u0119to zatrudnia\u0107 tylko narodowo\u015bci niemieckiej. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, od 1940 roku w Gda\u0144sku 75 procent dzieci ucz\u0119szcza\u0142o do niemieckich szk\u00f3\u0142 podstawowych. <\/p>\n\n\n\n

Polacy do\u015b\u0107 szybko zdali sobie spraw\u0119, \u017ce wrogie wykszta\u0142cenie zagra\u017ca ich to\u017csamo\u015bci narodowej. Nauczyciele wiedzieli, jak wa\u017cna jest edukacja, od og\u00f3lnej do wy\u017cszej, dla przetrwania narodu i nadziei na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci od okupant\u00f3w. Mimo to w kraju powsta\u0142o tajne nauczanie. Niestety brakowa\u0142o nauczycieli, bo wielu zgin\u0119\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lnie Edukacja podziemna mia\u0142a dwie formy nauczania. Pierwsza to ma\u0142e grupy uczni\u00f3w sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 2-6 os\u00f3b, ale druga forma to brygady samokszta\u0142ceniowe pod kierownictwem nauczycieli. Trudno przeceni\u0107 rol\u0119 tajnego nauczania. W wyniku konsekwentnej walki z polsko\u015bci\u0105 prawie p\u00f3\u0142 miliona m\u0142odych Polak\u00f3w pozosta\u0142o bez sta\u0142ej codziennej pracy, bez edukacji szkolnej, a cz\u0119sto bez elementarnej opieki doros\u0142ych. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tajne nauczanie w Gda\u0144sku zosta\u0142o zorganizowane na najwy\u017cszym poziomie, wi\u0119c w przysz\u0142o\u015bci przynios\u0142o to owoce i wp\u0142yn\u0119\u0142o na samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

II wojna \u015bwiatowa wp\u0142yn\u0119\u0142a na wszystkie ga\u0142\u0119zie \u017cycia, w tym na nauk\u0119. Pomimo trudnej sytuacji w kraju i na \u015bwiecie, w Gda\u0144sku trwa\u0142 proces edukacyjny. Wakacje w 1939 roku nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 d\u0142ugo oczekiwanym powrotem do szko\u0142y \u2014 zamiast tego rozpocz\u0119to tajne nauczanie w mie\u015bcie. W tym materiale na gdansk1.one bardziej szczeg\u00f3\u0142owo opowiemy o tym, […]<\/p>\n","protected":false},"author":319,"featured_media":3193,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[2532,2531,2147,2567,2613,2530,2570,2612,2615,2614],"motype":[1159],"moformat":[83],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-3373","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-edukacja","9":"tag-edukacja-w-gdansku","10":"tag-edukacja-w-polsce","11":"tag-edukacja-w-przeszlosci","12":"tag-ii-wojna-swiatowa","13":"tag-jak-wygladala-edukacja","14":"tag-nauka-w-gdansku","15":"tag-nauka-w-gdansku-w-czasie-ii-wojny-swiatowej","16":"tag-szkolenie-w-gdansku","17":"tag-wakacje-w-1939-roku","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/319"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3373"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3377,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373\/revisions\/3377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3373"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3373"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3373"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}